Start / Blog / AI dla prawników

24.09.2026 · Kancelarie · ~14 min czytania

AI dla prawników — seryjne pisma bez wysyłania akt poza kancelarię

AI dla prawników to w wyszukiwarce przede wszystkim zestawienia „najlepszych narzędzi". Prawie żadne nie odpowiada na dwa pytania, od których w kancelarii zależy najwięcej: do czego model językowy naprawdę się przydaje i gdzie fizycznie trafia akt sprawy, który się do niego wkleja. Od pierwszego zależy, czy narzędzie się zwróci. Od drugiego — tajemnica adwokacka i radcowska.

Ten wpis nie jest kolejnym rankingiem. Narzędzia dzielimy na trzy kategorie według jednego kryterium — drogi, którą przechodzą dokumenty klienta — i pokazujemy to na zadaniu, w którym AI w kancelarii prawnej daje najwięcej: na seryjnych pismach, w których argumentacja się powtarza, a zmieniają się dane klienta.

Fakty o narzędziach i stanowiskach samorządów zawodowych sprawdziliśmy 24.09.2026 u źródeł; linki są na końcu. I jedno zastrzeżenie od razu: sami wdrażamy modele działające lokalnie, więc jedna z trzech opisanych dróg to nasza oferta. Tym staranniej opisujemy, czego model lokalny nie potrafi.

Do czego prawnicy używają AI

W praktyce kancelaryjnej powtarzają się cztery zastosowania:

Trzy pierwsze mają wspólny mianownik: model pracuje na dokumentach klienta. Research jest wyjątkiem — tu potrzebna jest aktualna baza przepisów i orzecznictwa, a nie akta. To rozróżnienie wróci przy wyborze narzędzia, bo odpowiada na nie inna kategoria rozwiązań.

Seryjne pisma do organów — przykład z podatkiem od nieruchomości

Kancelarie prowadzące wiele podobnych spraw znają ten schemat. Weźmy pisma w sprawach podatku od nieruchomości: po zmianach w przepisach kancelaria może mieć wiele podobnych spraw różnych klientów, z pismami kierowanymi do różnych gmin. Argumentacja prawna jest za każdym razem taka sama albo prawie taka sama. Zmieniają się dane podatnika, nieruchomość, organ, okresy, kwoty, oznaczenia decyzji i to, co w danej sprawie wydarzyło się wcześniej.

To nie jest praca koncepcyjna, tylko staranna, powtarzalna i podatna na błąd przepisywania. Właśnie w takich zadaniach model językowy robi najwięcej — pod warunkiem, że proces jest dobrze ustawiony. Nie wchodzimy tu w prawo podatkowe; chodzi o mechanikę pracy, która wygląda podobnie w każdej serii pism.

Jak to wygląda krok po kroku

  1. Kancelaria ma własny wzór pisma i argumentację. Wzór pisze prawnik — raz. Model nie wymyśla linii argumentacji, tylko ją dostaje.
  2. Dla każdego klienta model czyta jego dokumenty — decyzję, deklarację, dane nieruchomości, wcześniejszą korespondencję z organem — i wyciąga z nich to, czego pismo potrzebuje: strony, oznaczenia, daty, kwoty, numery decyzji.
  3. Model wypełnia wzór i dopasowuje fragmenty do stanu faktycznego. Pomija akapit o sytuacji, która w tej sprawie nie wystąpiła, rozwija ten, który jest w niej kluczowy. Tam, gdzie dokumenty są niejednoznaczne, zaznacza wątpliwość, zamiast ją samodzielnie rozstrzygać.
  4. Prawnik czyta, poprawia i podpisuje. AI przygotowuje projekt, a odpowiedzialność za pismo zostaje przy pełnomocniku. To nie jest nasza deklaracja, tylko zasada, którą samorząd adwokacki zapisał wprost w kodeksie etyki — wracamy do tego niżej.

Zysk nie polega na tym, że model pisze szybciej od prawnika. Polega na tym, że prawnik przestaje przepisywać, a zaczyna sprawdzać — a przy kilkudziesięciu egzemplarzach to zupełnie inna praca.

Ryzyko, o którym trzeba powiedzieć wprost

Modele językowe potrafią zmyślać — także sygnatury orzeczeń, numery artykułów i treść przepisów, podane z pełnym przekonaniem. Najgłośniejszy przypadek to sprawa Mata v. Avianca: w czerwcu 2023 r. sąd federalny w Nowym Jorku ukarał dwóch pełnomocników i ich kancelarię grzywną 5 000 dolarów za pismo powołujące orzeczenia, które wygenerował ChatGPT i które nigdy nie zapadły.

Dlatego model powinien pracować na wzorach i źródłach dostarczonych przez kancelarię, a nie „z pamięci", a każde powołanie — przepisu, orzeczenia, pisma organu — trzeba sprawdzić przed podpisem. Dobrze ustawiony proces pomaga to egzekwować: model cytuje wyłącznie materiały, które dostał, i przy każdym fakcie wskazuje, z którego dokumentu go wziął.

Dlaczego tu pytanie o dane jest nieuniknione

Każde takie pismo zawiera dane osobowe i majątkowe klienta: imię i nazwisko, adres, opis nieruchomości, kwoty, numery decyzji. Te dane nie są dodatkiem do pisma — są jego treścią. Da się je co prawda podmienić na zastępcze przed wysłaniem do modelu i przywrócić po powrocie, ale to pseudonimizacja, a nie anonimizacja, i kolejne ogniwo, które musi zadziałać bezbłędnie w każdym egzemplarzu. Różnicę między jednym a drugim rozkładamy na czynniki we wpisie o anonimizacji i pseudonimizacji.

Zostaje więc pytanie, które przy seryjnych pismach waży najwięcej: gdzie to przetwarzanie się odbywa.

Pisma procesowe w ChatGPT a dane klienta

To pytanie regularnie trafia do wyszukiwarki — i dobrze, bo lepiej zadać je przed wklejeniem niż po. Krótko, bo szczegóły opisaliśmy osobno:

Pismo procesowe zawiera wszystko naraz: strony, stan faktyczny, dowody i strategię. Jeśli ma powstawać w czacie w chmurze, to wyłącznie w planie z umową, po sprawdzeniu, co ta umowa mówi o retencji i trenowaniu. Co dokładnie dzieje się z wklejonym tekstem, jak długo jest przechowywany i dlaczego polityka kasowania bywa zawieszana decyzją sądu, opisujemy we wpisie Co naprawdę dzieje się z danymi, które wklejasz do ChatGPT.

Narzędzia AI dla prawników — trzy kategorie i gdzie trafiają dokumenty

Zamiast rankingu — podział według drogi dokumentu. W każdej kategorii są narzędzia lepsze i gorsze, ale droga, którą przechodzi akt sprawy, jest w jej obrębie podobna.

1. Ogólne czaty w chmurze: ChatGPT, Claude, Gemini

Najmocniejsze modele ogólnego przeznaczenia, wygodne i tanie w przeliczeniu na użytkownika. Dokument trafia na infrastrukturę dostawcy, a o tym, co się z nim dzieje dalej, decyduje plan, a nie marka — różnice między wersją konsumencką a firmową opisaliśmy wyżej.

Druga rzecz, o której łatwo zapomnieć: bez dodatkowych integracji ogólne czaty nie korzystają z komercyjnych baz przepisów i orzecznictwa. Przy researchu opierają się na tym, co model „pamięta", albo na wyszukiwaniu w internecie — i to jest źródło zmyślonych sygnatur, o których była mowa.

2. Wyspecjalizowane narzędzia prawnicze w chmurze

To o nie zwykle chodzi, gdy ktoś szuka „prawniczego AI". Ich przewaga jest konkretna i trzeba ją nazwać wprost: mają aktualne bazy przepisów i orzecznictwa, których model lokalny sam z siebie nie ma. LEX Expert AI opiera odpowiedzi na zasobach LEX i podaje linki do dokumentów, na których je zbudował. Beck-Noxtua korzysta w Polsce z bazy Legalis Wydawnictwa C.H.Beck. Do researchu to przewaga trudna do nadrobienia.

Po stronie danych sytuacja jest zróżnicowana — i dlatego warto czytać dokumenty dostawców, a nie tylko ich strony główne. Poniżej to, co sami dostawcy podają publicznie (stan na 24.09.2026):

NarzędzieGdzie przetwarzane są daneTrenowanie na danych użytkownikaCo jeszcze warto wiedzieć
LEX Expert AI
Wolters Kluwer Polska
serwery w UE, architektura zamknięta, zgodna z SOC 2według dostawcy dane nie są przekazywane do publicznych modeli AIodpowiedzi oparte na bazie LEX, z linkami do źródeł; dostawcy modelu językowego nie znaleźliśmy w publicznych materiałach
Beck-Noxtua
Noxtua i Wydawnictwo C.H.Beck
serwery w UE — IONOS i T Cloud (Deutsche Telekom); według dostawcy dane użytkowników nie są przechowywanenie — nie służą do trenowania, ponownego trenowania ani ulepszania modeliwłasny system AI dostawcy; odpowiedzi ze źródłami z Legalis; można wgrywać własne dokumenty
Legaion
Aidvocates
baza, pliki i kopie zapasowe we Frankfurcie; modele zatwierdzonych dostawców (Mistral, Anthropic, Google, OpenAI) wywoływane przez europejską warstwę infrastruktury, w trybie bez przechowywania treścinie — według dostawcy żaden dostawca modelu nie zachowuje treści ani na niej nie trenujenarzędzie do weryfikacji cytatów prawnych; umowa powierzenia i lista podwykonawców dostępne publicznie; jest też tryb, w którym treść dokumentu nie opuszcza organizacji; audyt SOC 2 w toku
LexTool
LexTool Sp. z o.o.
dostawcy dobierani „co do zasady" tak, by dane zostawały w EOG; polityka dopuszcza transfer poza EOG z zabezpieczeniaminie do trenowania własnych modeli, chyba że użytkownik wyrazi odrębną zgodędziała jako podmiot przetwarzający na podstawie umowy powierzenia; dostawcy modelu językowego nie wymienia z nazwy; regulamin zaleca minimalizację i anonimizację danych

Wniosek z tej tabeli nie brzmi „narzędzia prawnicze są bezpieczne" ani „niebezpieczne". Brzmi: w chmurze akt sprawy przechodzi przez co najmniej jednego, a często dwóch dostawców — operatora narzędzia i dostawcę modelu — i ten przepływ trzeba prześledzić w umowie i na liście podmiotów przetwarzających. Dokładnie to zalecają radcom rekomendacje KIRP, o których niżej.

3. Model uruchomiony lokalnie w kancelarii

Model o otwartych wagach działa na serwerze stojącym w kancelarii. Dokumenty nie opuszczają budynku: nie ma podmiotu przetwarzającego, nie ma dostawcy, który mógłby na nich trenować, nie ma regulaminu, którego zmiany trzeba śledzić. Przy seryjnych pismach z danymi klientów to najprostsza odpowiedź na pytanie o tajemnicę — bo pytanie po prostu znika.

Uczciwie o ograniczeniach: model lokalny sam z siebie nie ma aktualnej bazy przepisów ani orzecznictwa. Jego wiedza kończy się na dacie treningu i nie obejmuje późniejszych nowelizacji. Nadaje się do pracy na dokumentach — wzorach, aktach, archiwum pism kancelarii — a nie jako zamiennik Legalisa czy LEX-a. Wymaga też jednorazowego zakupu sprzętu i kogoś, kto system utrzyma.

Warto też wiedzieć, że rekomendacje KIRP same zauważają, że system AI na serwerach kancelarii to w praktyce rzadkość, a w ogromnej większości przypadków narzędzia działają w chmurze — stąd tyle w nich zaleceń dotyczących umów z dostawcami. Tym się zajmujemy: jak wygląda taki system dla kancelarii, z pracą na pełnych aktach i archiwum pism, opisujemy na stronie Cyfrowe Akta Sprawy.

KategoriaGdzie trafia akt sprawyBaza przepisów i orzecznictwaCzego pilnować
Czat ogólny — konto prywatnedostawca, bez umowy z kancelariąnienie do dokumentów klienta
Czat ogólny — plan firmowy lub APIdostawca, na podstawie umowy powierzenianie, bez dodatkowych integracjitrenowanie, retencja, region przetwarzania
Narzędzie prawnicze w chmurzeoperator narzędzia, zwykle także dostawca modelutak — to główna przewagalista podmiotów przetwarzających, umowa powierzenia, lokalizacja
Model lokalnyserwer w kancelariinie — pracuje na dokumentach kancelariiutrzymanie, kontrola dostępu, aktualizacje

Tajemnica adwokacka i radcowska a AI w chmurze — co mówią samorządy

Oba samorządy zajęły już stanowisko i żaden nie zakazał korzystania z AI. Oba przerzucają za to na prawnika obowiązek sprawdzenia, jak narzędzie chroni tajemnicę.

Adwokatura: § 23e Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej

Na posiedzeniu plenarnym 12–13 czerwca 2026 r. Naczelna Rada Adwokacka podjęła uchwałę zmieniającą Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu. Nowy § 23e dotyczy narzędzi technologicznych, w tym AI, i stanowi, że korzystanie z nich może mieć „wyłącznie charakter wspomagający". Nie może przy tym prowadzić do naruszenia prawa ani etyki, w szczególności przez:

Ten sam paragraf przewiduje, że korzystanie z takich narzędzi co do zasady nie wymaga informowania klienta, ale na jego żądanie adwokat powinien wskazać narzędzia użyte w sprawie i cel ich użycia. Potwierdza też, że adwokat odpowiada osobiście za formę i treść czynności oraz powinien rozumieć ograniczenia i ryzyka narzędzi, z których korzysta. Uchwała zmieniła również § 19 ust. 6: przekazywanie informacji objętych tajemnicą środkami elektronicznymi wymaga szczególnej ostrożności.

Radcowie prawni: rekomendacje KIRP

Krajowa Izba Radców Prawnych przedstawiła 13 maja 2025 r. dokument „Rekomendacje dotyczące korzystania przez radców prawnych z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji", opracowany we współpracy z Microsoft Polska i kancelarią Sołtysiński Kawecki & Szlęzak. Zawiera 22 rekomendacje. Z punktu widzenia tego wpisu najważniejsze są te o wyborze narzędzia:

Co z tego wynika w praktyce

Pytanie przestaje brzmieć „czy wolno", a zaczyna: czy potrafię wykazać, że narzędzie zapewnia należytą ochronę tajemnicy. Przy narzędziu w chmurze oznacza to przeczytanie umowy, listy podmiotów przetwarzających i zasad retencji — i powtarzanie tego przy każdej zmianie regulaminu. Przy modelu lokalnym odpowiedź jest krótsza, bo nie ma drugiej strony umowy. Obowiązki wynikające z RODO nie znikają w żadnym z tych wariantów; osobno opisujemy je we wpisie o AI zgodnym z RODO.

Kiedy wystarczy narzędzie w chmurze, a kiedy potrzebny jest model lokalny

Praktyczne kryterium sprowadza się do trzech pytań o konkretne zadanie:

  1. Czy w treści są dane klienta? Research przepisów, pytania ogólne, szkic bez danych identyfikujących — tu chmura, a zwłaszcza narzędzie prawnicze z bazą, jest naturalnym wyborem.
  2. Czy zadanie się powtarza? Jednorazowa analiza jednej umowy nie uzasadnia wdrożenia. Wystarczy plan firmowy z umową powierzenia i usunięcie danych identyfikujących z fragmentu, który trafia do modelu.
  3. Jaka jest skala? Dziesiątki pism z danymi klientów, pełne akta, archiwum kancelarii — każda kopia u zewnętrznego podmiotu to kolejny element, który trzeba umieć obronić przed samorządem i klientem. Model lokalny usuwa to pytanie zamiast nim zarządzać.
ZadanieRozsądny wybór
Wyszukiwanie przepisów i orzecznictwanarzędzie prawnicze oparte na komercyjnej bazie
Pojedyncza analiza umowyplan firmowy z umową powierzenia, po usunięciu danych identyfikujących
Seryjne pisma z danymi klientówmodel lokalny albo narzędzie w chmurze po pełnej weryfikacji umowy i przepływów danych
Praca na pełnych aktach i archiwum pism kancelariimodel lokalny
Prywatne konto pracownikanie do dokumentów klienta

W wielu kancelariach najrozsądniejsze okaże się połączenie: baza prawnicza w chmurze do researchu i model lokalny do pracy na aktach i pismach. To nie są konkurencyjne kategorie, tylko odpowiedzi na różne pytania — o prawo i o dane klienta.

Najczęstsze pytania

Czy prawnik może korzystać z ChatGPT?

Tak — ani adwokatura, ani samorząd radcowski nie zakazują korzystania z narzędzi AI. Od czerwca 2026 r. § 23e Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej dopuszcza je wyłącznie pomocniczo i zabrania wprowadzania informacji objętych tajemnicą do narzędzi, które nie zapewniają ich należytej ochrony. Rekomendacje KIRP z 2025 r. zalecają, by przed wyborem narzędzia sprawdzić umowę z dostawcą i to, gdzie przetwarzane są dane. Prywatne konto konsumenckie, w którym kancelaria nie ma umowy powierzenia, trudno obronić przy dokumentach klienta.

Jakie AI dla kancelarii prawnej wybrać?

Zależy od zadania, a nie od rankingu. Do wyszukiwania przepisów i orzecznictwa najlepiej nadają się narzędzia prawnicze oparte na komercyjnych bazach, np. LEX Expert AI albo Beck-Noxtua. Przy pracy na dokumentach klienta decyduje to, gdzie te dokumenty trafiają: plan firmowy z umową powierzenia, narzędzie prawnicze po sprawdzeniu listy podmiotów przetwarzających albo model działający lokalnie. Przy seryjnych pismach z danymi klientów najprostszą odpowiedzią na pytanie o tajemnicę jest przetwarzanie, które nie wychodzi poza kancelarię.

Czy AI może napisać pismo procesowe?

Może przygotować projekt, zwłaszcza gdy kancelaria dostarcza wzór i argumentację, a model uzupełnia je danymi z dokumentów sprawy. Odpowiedzialność za treść pisma zostaje przy prawniku, co wprost potwierdza § 23e Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej. Największe ryzyko to zmyślone sygnatury i przepisy — w sprawie Mata v. Avianca z 2023 r. amerykański sąd ukarał pełnomocników za pismo powołujące orzeczenia wymyślone przez ChatGPT. Każde powołanie trzeba sprawdzić przed podpisem.

Czy trzeba informować klienta o korzystaniu z AI?

Według § 23e Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej co do zasady nie, chyba że wynika to z przepisów powszechnie obowiązujących; na żądanie klienta adwokat powinien jednak wskazać narzędzia użyte w sprawie i cel ich użycia. Rekomendacje KIRP przewidują, że w rutynowych sprawach powiadomienie zwykle nie jest potrzebne, w sprawach istotnych dla klienta jest zalecane, a zgoda może być wymagana m.in. wtedy, gdy dane klienta miałyby posłużyć do trenowania modelu. Niezależnie od tego warto sprawdzić, czy umowa z klientem nie ogranicza korzystania z AI.

Czy lokalny model AI zna aktualne przepisy?

Sam z siebie nie. Wiedza modelu kończy się na dacie treningu i nie obejmuje późniejszych nowelizacji ani orzeczeń, a model nie ma dostępu do komercyjnych baz prawniczych. Nadaje się do pracy na dokumentach dostarczonych przez kancelarię — wzorach, aktach, archiwum pism — a nie jako zamiennik bazy przepisów i orzecznictwa. Do researchu nadal potrzebna jest baza prawnicza.

Źródła

Stan na 24.09.2026. Informacje o narzędziach pochodzą z publicznych materiałów dostawców — stron, regulaminów, polityk prywatności i FAQ — i mogą się zmienić. Przed wyborem narzędzia należy zweryfikować aktualną umowę i listę podmiotów przetwarzających. Ten wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.